Văn – GS Trần Anh Lan

TẢN MẠN VỀ NGÀY ĐÓ CHÚNG MÌNH

GS Trần Anh Lan

Ta đã mất “ngày đó chúng mình” thời Trung, Tiểu học nơi quê hương có trăng vàng soi nỗi nhớ và thuyền tương tư bến đợi chẳng quay về. Và rồi làm thân chim én tìm bầy lẻ phương xa để thấm thía “chỉ một lần tuổi mười tám, không hai lần tuổi hai mươi”.

Ta cùng em nối tiếp “ngày đó chúng mình” (dù không cùng một lứa)  để tiếp cuộc du hành trên hoang mạc. Từ những cuộc du ngoạn cuối tuần, đến mùa hè chia tay ; mỗi lần là “ngày xa vụn vỡ bao nhiêu nắng – đêm hé môi cười nhạt ánh trăng”. Nhà văn Nga Abutalib nói: “Nếu bạn bắn vào quá khứ bằng súng lục, tương lai sẽ bắn vào bạn bằng đại bác”. Câu nói đó lảng vảng mãi trong tôi, bởi ta đã bắn vào trái tim em lời than của gió, chút hờn của mây và vào ta nỗi buồn mãi thiên thu. Từ ấy ta làm cây cô độc trên sa mạc hoang vu, hoặc thân phận của người chăn chiên, chiều về đứng giữa thung lũng hát những đoản nhạc của ông cha để lại. Bây giờ thì hơn một nửa trong số của “ngày đó chúng mình” có được như số phận của 58,000 cái tên của người lính Mỹ trên bức tường đá hoa cương lạnh tại Washington DC?
Ta cùng em vào đời không lựa chọn, là con tốt đã sang sông trong bàn cờ thế cuộc. Làm con thiêu thân chờ ngọn đèn vụt sáng, làm người lính chờ tiếng còi xung trận. Ta đã bỏ một quãng đời đẹp nhất, tiếc sữa mẹ công cha, ta đã “trả lại em yêu khung trời đại học, con đường Duy Tân cây dài bóng mát” để ra đi.
Viết những dòng nầy cho nhau lúc đèn sắp tàn bởi cạn dĩa dầu hao, ta đã thắp cho chúng mình một nén hương:
Em mộng về đâu?
Em mất về đâu?
Từng đêm tôi nguyện tôi cầu
Đây màu hương khói là màu mắt xưa.
Em đã về chưa?
Em sắp về chưa?
Trăng sao tắt ngọn đèn mờ
Ta nằm nhỏ lệ đọc thơ gọi hồn
(Đinh Hùng)
Hơn 50 năm rồi em, lịch sử đã sang trang, mang theo của chúng mình những ngày vui òa vỡ tiếng cười, những cuộc tình điên đảo tuổi thanh xuân:
Đời đã xế kiếp nào sau hò hẹn
Bao vầng trăng vô nghĩa đã qua đầu
Đường giong ruổi mười ngón tay rỉ máu
Ngận ngùi thương từ thuở mới quen nhau.
Hôm nào đó ta cùng nhau về Hoài Hương, bóng ai đổ dài trên bờ cát trắng và tóc bay, ta đọc cho em mấy câu thơ của Nguyên Sa:
Trời hôm ấy mười lăm hay mười tám
Tuổi của nàng tôi nhớ chỉ mười ba
Tôi phải van lơn ngoan nhé…đừng ngờ
Tôi phải dỗ như là… tôi mới lớn
Thực ra với ta ngày ấy phải sửa lại là:
Tôi phải dỗ bởi vì…tôi đã lớn.
Rồi chúng mình cùng cười. Ta đã hòa vào nhau để cùng sống lại tuổi thơ của “ngày đó chúng mình” nơi quê em.
Mất nước rồi, ta mất cả em. Đêm buồn nơi xứ người chợt nhớ lại, tìm hỏi thì
Nhện bỗng đi đâu quá nửa ngày
Gió cuồng si quét mạng tổ bay
(HC)
Rồi một lần:
Làm thân núi ta suốt đời ngóng biển
Biển cát mờ hư ảo cuối chân mây
Cát theo gió nên tình mình ta vỡ
Sóng vỗ bờ xô lệch gối chăn say.
“Ngày đó chúng mình” còn gì nữa em, vẫn nắng ngày xưa và không là con đường năm trước khi “lưới nhện giăng tơ bờ kỷ niệm” hỏi em rằng:
Dòng Lại Giang mưa có về bến vắng
Gõ ván thuyền ai gọi cố nhân ơi?
Bây giờ bất cứ nơi nào khi nghe tiếng chuông ta vẫn ngỡ là chuông Gia Hựu, mõ chùa nào  vẫn ngỡ mõ Chùa Ông bởi lần nào đó:
Em rẽ lối núi rừng xa phố thị
Thêm cho đời những tang tóc thương đau
Và:
Em lỡ bước lầm đường thù son phấn
Những chiều buồn hiu hắt gió heo may
Đắng cay chua xót nhất trong ta, để rồi ta tiễn đưa người hay ta đưa ta khi “nửa tấm voan che bùa thiên mệnh” và hoang đường mộng mị nào đến với em:
Cơn sóng vỗ gót mòn xuôi Công Thạnh
Hòang hôn nào em ngồi đếm mù sương
Lỡ cuộc tình thả đời theo sóng nước
Gõ ván thuyền ngồi hát khúc Tầm Dương.
Thế là hết “ngày đó chúng mình” nơi quê em cùng ta. Nhớ mãi ngày nào chúng mình cùng làm những tên tửu đồ quá chén thuở loạn sử mở trang. Và em, lịch sử lại sắp sang trang rồi đó. Cuộc hành trình trên hoang mạc ở màn cuối. “Nhân sinh thất thập” mà! Xét cho cùng mình “được” sinh ra ở thời loạn, bởi đời là một thử thách. Gia bảo mình hưởng được là cái gia bảo trong Nửa Chừng Xuân của Khái Hưng: “Giữ lòng vui, giữ linh hồn trong sạch và đem hết nghị lực ra làm việc”.
Hãy ngồi lại đây đọc mấy câu thơ của Tạ Ký:
Có rượu nhiều không mà ta mời nhau?
Có buồn vu vơ như thuở ban đầu?
Gọi em suốt nửa đời em nhỉ,
Em chỉ trả lời trong chiêm bao!
“Cách tốt nhất để giữ được tình yêu là chắp cho nó một đôi cánh”.
“Quá khứ đã là lịch sử, tương lai là một nhiệm mầu, hiện tại là món quà của cuộc sống” và đó là tặng phẩm của “ngày đó chúng mình” phải không em?

TRẦN ANH LAN

Leave a Reply