Từ Thức Chơi Tiên

Đặng Văn Hạnh

 

Đọc bài « Bản sắc dân tộc của phụ nữ Việt » do Lê Quang T. N., bạn học cùng lớp hiện ở Pháp viết cho Lại Giang, kể chuyện cổ tích « Ả Chức – Chàng Ngưu » gây cảm hứng cho tôi viết bài này cho đặc san Lại Giang.

 

Sau tháng 4-75 tôi tuy là một nông dân đích thực (a real farmer), trồng hoa glaïeul tại vùng thung lũng thác Prenn Đà lạt nhưng muốn ghi lại cách ăn chơi hào hiệp, lịch lãm của đàn ông Việt trong bài « Từ Thức chơi tiên » mong được là bài họa của « Ngưu Lang – Chức Nữ » hầu đáp lại tình tri kỷ và làm ấm tình gia đình Lại Giang được chút nào chăng.

 

Xin được hỏi, trước 30-4-75 đàn ông xứ « Cờ Hoa », và trước nữa, trước 20-7-54 hiệp định Genève được ký kết đàn ông xứ « Cờ Tam Tài », rồi đến sau 30-4-75 đàn ông xứ « Cờ Búa Liềm » đã có vị nào « chơi bảnh» như Từ Thức của Việt Nam ? Nét chơi bảnh của Từ Thức được ghi lại rành rành, có nhân chứng, vật chứng rõ ràng. Bản chất nông dân của «tui » là nói có sách, mách có chứng như vậy đó. Các sách như Nam Hải Dị Nhân, Truyền Kỳ Mạn Lục đều ghi lại những chuyện lạ nhưng có thật như Từ Thức chơi tiên.

Chuyện xin được tóm lược thế này:

– Đời nhà Trần, năm Quang Thái có chàng Từ Thức ở Hóa Châu được bổ làm Tri huyện Tiên Du (nay thuộc tỉnh Bắc Ninh, miền Bắc VN). Gần huyện đường có ngôi chùa nổi tiếng với nhiều giống hoa đẹp, nhất là hoa mẫu đơn. Nghe danh nên nhiều người khắp chốn lũ lượt đổ về chùa ngắm hoa .

Tháng hai năm Bính Tý, năm Quang Thái thứ 9 (1396) nhà Trần, có cô gái đẹp tuyệt thế giai nhân cũng đến ngắm hoa, vô ý làm gãy cành hoa, bị vị sư trong chùa bắt giữ. (Có phải vị sư ấy sau này, do kiếp luân hồi lại xuất hiện ở Bồng Sơn, vào học trường Tăng Bạt Hổ chăng?)

Quan huyện Từ Thức động lòng thương đã cởi áo cừu gấm đưa vào tăng phòng trong chùa để xin chuộc tội cho cô gái. Do cảm tấm lòng hào hiệp, thương người lúc bị nạn nên thiếu nữ tên Giáng Hương ái mộ, dù đã mở lời cảm ơn nhưng vẫn thấy chưa đủ nên thiết tha mời cho bằng được vị ân nhân cứu mạng về nhà nghênh tiếp, chiêu đãi, vui chơi mới thõa lòng hâm mộ để « tạ ơn ».

Từ Thức đến cửa Thần Phù, động Bích Đào vui chơi, thưởng ngoạn được vài ngày rồi quyết đòi về vỉ việc công nơi huyện đường, ấy là « vui chơi nhưng không quên nhiệm vụ ». Ý thức đến mức nào là đủ, quá mức thì cần từ chối. Liệu những người cầm quyền của XHCN VN có được đức tính này như Từ Thức không? Ý thức để từ chối quyền hành, lợi ích vì phải đặt lợi ích quốc gia dân tộc lên trên hết.

Vì biết chắc rằng chỉ có thể giữ người ở lại chứ không thể giữ kẻ đã quyết ra đi nên Giáng Hương tiễn Từ Thức về trần thế.

Đến chốn cũ thì mọi sự đều đổi khác: những người đồng niên cùng trang lứa chết gần hết, số còn lại thì đã già, râu tóc bạc phơ, mắt mờ, tai điếc, chống gậy liêu xiêu, lom khom run run lê bước…! Hỏi chuyện cũ bạn bè ít ai biết vì đã là chuyện xưa, xa lắc xa lơ… Từ Thức ngạc nhiên quá đỗi vì đã thay đổi nhanh quá, bất giác thốt lên: « Sao mới đi chơi mấy hôm mà mọi sự thay đổi nhanh đến thế này !!! »

Giáng Hương cho biết : « Em mời chàng về chơi nơi quê em là nơi tiên cảnh, khác hạ giới. Một ngày nơi tiên cảnh dài bằng mấy chục năm dưới trần thế.»

Dấu tích động Từ Thức, còn gọi là động Bích Đào ngày nay còn nhận ra ở huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa với bài thơ của Lê Quý Đôn (1726 – 1784) sáng tác vào thế kỷ 18, được Tri huyện Nga Sơn cho khắc vào đá, đời Thành Thái 17 (1905).

Bài « Từ Thức động » của Lê Qúy Đôn được các thi nhân mặc khách yêu thích bởi nét sâu sắc, nụ cười hóm hỉnh tuy đã trải qua trên 300 năm. Xin ghi lại vài câu để cùng chiêm ngưỡng :

Thế nhân khổ tác Thiên Thai động

Thùy thức Thiên thai diệc hý trường.

Xin tạm dịch:

Người đời cứ tưởng lên tiên sướng,

Nào biết lên tiên cũng chuyện đùa.

 

Sau đây là đôi lời phiếm luận của người viết về LÒNG HAM THÍCH ĐƯỢC THỦ ĐẮC.

 

* Đối với trường hợp Ngưu Lang, Chức Nữ, 2 nhân vật trong truyện cổ tích.

Ngưu Lang, hay Chàng Ngưu, Chức Nữ, hay Ả Chức, phải chăng từ NGƯU trong Ngưu Ma Vương, một nhân vật trong phim chuyện Tàu Đường Tăng thỉnh kinh? Hay là trong câu nói « Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã », có ý bảo rằng đồng chí, cùng 1 chí hướng nên tìm đến với nhau, như trâu tìm đến với trâu, ngựa tìm đến với ngựa. Chàng Ngưu được hiểu nghĩa là anh chăn trâu, giữ trâu.

Có câu hát :

« Ai bảo chăn trâu là khổ? Chăn trâu sướng lắm chứ.»

Lúc còn nhỏ thì :

« Ngồi mình trâu, phất ngọn cờ lau và miệng hát nghêu ngao».

Khi lớn lên, biết yêu, có thì giờ khám phá, ngồi núp rình trong bụi cây, động não suy nghĩ, vận dụng thuyết Duy Vật Biện Chứng của Karl Marx : « mục đích biện minh cho hành động », anh chàng Ngưu rình trong bụi, nhìn trộm Ả Chức tắm dưới suối nước trong, nảy ra ý chiếm hữu, thủ đắc thân xác trắng ngần, nõn nà nên bất chấp thủ đọan, liền đánh cắp đôi cánh tiên của Chức Nữ, để cưỡng bức chiếm nàng làm vợ, bất chấp tội lỗi.

Chức Nữ – Ả Chức bị cưỡng bức, luôn tìm cách sổ lồng, chực chờ cơ hội bay về trời. Ả lục lọi, đào bới, xới tìm khắp nơi…Lúa đổ vô bồ cất dự trử tuy đã phơi khô, nàng cũng đem ra phơi lại với hy vọng tìm ra đôi cánh để thoát thân . Quả nhiên nơi đáy bồ lúa là đôi cánh tiên được giấu kỹ đã lộ ra. Thế là Ả Chức vội bay về trời, cho dù phải đứt ruột để con lại trần thế !

Lúc chưa được thì ước mơ, cố tìm đôi cánh, khi được rồi thì não nề với tâm trạng mà nữ sĩ Hồ Xuân Hương đã trải nghiệm, đồng cảm :

« Cọc nhổ đi rồi lỗ bỏ không!»

Ả Chức vi phạm luật Trời để lấp đầy ước mong, nhung nhớ nhưng nàng luôn chu tất nhiệm vụ là làm những việc nên làm, cần làm là chuẩn bị dự trử lương thực cho con và chàng Ngưu. Thế rồo mỗi năm Trờì cho Ngưu Lang, Chức Nữ gặp nhau 1 lần, thì 1 lần phải có giá trị bằng 1 năm. Đó là luật « Biên chế tiệm giảm » trong môn Kinh tế học, chương trình năm thứ nhất Đại học Luật khoa Sài Gòn trước khi đổi chủ 30-4-75, điều mà thời xa xưa Chức Nữ, người cõi Tiên đã tính toán, vận dụng nhuần nhuyễn; thế mà để học được luật biên tế tiệm giảm lòai người phải học sôi cơm, mài đủng quần 12 năm trên ghế nhà trường mới vào được Đại học Luật khoa .

 

* Người đời nay thể hiện lòng ham thích thủ đắc, thích đủ thứ như thế nào?

Đơn cử như thích quyền lực:

 

– Tại nước Nga, thời hậu búa liềm, hậu Sô Viết, có Putin Lang. Lúc tay chưa sờ được quyền lực, Putin Lang học đại học Luật. Tốt nghiệp xong, thi vào KGB ngành tình báo đối ngọai, phục vụ tại Bá Linh, Đông Đức, cấp bậc trung úy.

Khi bức tường Bá Linh sụp đổ Putin Lang về Moscou làm thư ký trong văn phòng Thủ tướng Nga tên là Chubai. Putin Lang được Tổng Thống Nga Boris Yelsin chọn thay thế khi từ nhiệm.

Khi sờ tay vào quyền lực, Putin Lang trổ tài, ra sức nhào lộn trên chính trường : Từ Tổng Thống lộn xuống chức Thủ Tướng, rồi nhào lên chức Tổng Thống. Phải chăng Putin Lang học và làm theo cách lãnh tụ búa liềm vẫn làm với khẩu hiệu là « hy sinh, cống hiến cho sự nghiệp cách mạng đến hơi thở cuối cùng!» Đang sung sướng trên ngôi cao chức trọng, nhưng làm sao sung sướng cho bằng cảnh Từ Thức sống trên tiên cảnh bên người đẹp Giáng Hương? Thế nhưng Từ Thức biết “đủ”, biết từ chối cảnh sung sướng của riêng mình để trở về với bổn phận là thực sự phục vụ cho người dân đang nhiều cơ cực. Các vị lãnh đạo kể trên có bao giờ có những ý nghĩ thực sự phục vụ như Từ Thức hay Nguyễn Công Trứ chẳng?

 

– Ở nước CHXHCN VN có ngài Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng, với nét riêng thể hiện ham thích chấp hành nghiêm lệnh của đảng Cọng Sản VN! Tại phiên họp thứ 5 khóa Quốc hội 13 vào tháng 6-2013, khi trả lời chất vấn của quý vị đại biểu Quốc hội, được truyền hình cả nước xem , ngài Thủ Tướng nói đại ý: « Hôm nay, còn 3 ngày nữa là được 51 năm tôi theo đảng. Trong suốt thời gian theo đảng, lúc nào tôi cũng chấp hành nghiêm lệnh của đảng ».

 

Trong đợt rét đậm kéo dài cuối tháng 12-2013, xem chương trình trên VTV1, thấy cảnh trẻ em đi chân trần, chân đạp đất tuyết phủ đầy, biết được dân ta nhiều nơi còn thiếu ấm, nhất là vùng Tây Bắc VN ! Đảng có chương trình điểu chuyển cán bộ lãnh đạo. Tôi ước mơ 1 ngày nào, trong tương lai, ngài Thủ Tướng sẽ được đảng điều chuyển đến công tác lên vùng Tây Bắc để lo cho dân ở đây được đủ ấm. Chắc ngài Thủ Tướng cũng sẽ chấp hành nghiêm lệnh của đảng để phục vụ cách mạng, phục vụ cho dân ?

 

* Đối với Từ Thức, Giáng Hương, thêm một nét riêng, tôi mến mộ ngữ nghĩa của Từ Thức, phải chăng là ý THỨC đến mức độ nào là phải biết TỪ chối nhận.

Ở bên Giáng Hương, tiên nữ đẹp tuyệt trần, Từ Thức muốn gì được nấy vì là ân nhân cứu mạng, vừa là tao nhân mặc khách hơn người, càng khiến Giáng Hương cảm mến, yêu thích, xem là bảo vật của nàng. Nhưng Từ Thức đã biết « tự thắng để chỉ huy », câu châm ngôn của sinh viên sỹ quan Võ Bị Đà Lạt, và tư tưởng « Tri túc, tiện túc, đãi túc, hà thời túc » của nhà Nho Nguyễn Công Trứ. Đó là những tư tưởng lớn gặp nhau. Không giống như ham thích của Ngưu Lang, chàng chăn trâu, hay như Putin Lang, ham thích của những phàm phu tục tử. Ham thích chấp hành nghiêm lệnh, trong chiều hướng thăng tiến thì ngài Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng của nước CHXHCNVN đã thể hiện, nhưng nếu trong chiều hướng ngược lại để phục vụ cách mạng thì dân phải chờ xem ngài thể hiện thế nào vì chưa thấy nên chưa tin.

Tôi yêu thích Nguyễn Công Trứ với câu nói bất hủ:

« Xưa làm tướng chẳng lấy làm vinh, nay làm binh chẳng lấy làm nhục.»

Là con cháu, ngài Thủ Tướng họ Nguyễn có đồng quan điểm này chăng?

 

(Viết từ trong nước nên những liên tưởng, suy nghĩ , so sánh…của tôi chỉ có thể được thể hiện đến mức độ như thế này thôi, vì thế có thể có những đoạn văn thiếu mạch lạc hay tối nghĩa, rất mong quý thức giả thông cảm.)

 

Đặng Văn Hạnh

 

Leave a Reply